Triada atletek – czy to na pewno tylko kobiecy problem?

Triada atletek, czym jest ?

Na triadę atletek składają się 3 czynniki: energia pochodząca z jedzenia, cykl menstruacyjny, zdrowe kości. Jednoczesne zaburzenia tych elementów występują głównie u kobiet, szczególnie zaś dotykają te uprawiające sporty wytrzymałościowe. Triada atletek może dotyczyć także osób, które rekreacyjnie uprawiają aktywność fizyczną nie przestrzegając przy tym zdrowego trybu życia.


Brak odpowiedniej podaży kalorii

Im bardziej jesteśmy aktywni fizycznie, tym bardziej możemy sobie pozwolić na większą podaż kalorii w ciągu dnia. Jest to naturalne.

Jednak kobiety uprawiające sport, często nie doszacowują swojego wydatku energetycznego. Oznacza to, że zjadają zbyt małą ilość energii względem tej, którą wydatkują. Tak powielany schemat prowadzi do przewlekłego deficytu kalorycznego. W dalszej perspektywie taki stan pociąga za sobą problemy zdrowotne. W kontekście triady atletek będzie to przede wszystkim brak menstruacji czy osteoporoza.

Przewlekły deficyt kaloryczny wpływa na zmianę pulsacji hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH), co może prowadzić do stanu hipoestrogenicznego, czyli zbyt niskiego poziomu estrogenu.

Stan ten przyczynia się do nieprawidłowości w cyklach menstruacyjnych. Zaburzenia odżywiania spowodowane zbyt niską podażą energii mogą pogarszać stan zdrowia i pociągać za sobą szereg komplikacji, między innymi w układzie sercowo-naczyniowym, hormonalnym oraz kostnym.

Osoby uprawiające sport często mają aspirację, aby obniżać poziom tkanki tłuszczowej za pomocą większego wydatku energetycznego lub restrykcji kalorycznej. Kobiety często stosują obie strategie naraz. Stosowanie tego typu rozwiązań przez dłuższy czas prowadzi do świadomego lub nieświadomego szkodzenia swojemu zdrowiu.

Ponadto kobiety częściej niż mężczyźni unikają spożywania tłuszczu – co jest błędem, gdyż stanowi on główny składnik dla produkcji hormonów steroidowych.


Brak menstruacji

Brak menstruacji jest wynikiem dysbalansu hormonalnego, który może mieć swoją przyczynę w niewłaściwej diecie lub stanach chorobowych.

  1. kliniczna postać (brak miesiączki, nieregularna miesiączka) – może być zdiagnozowana dzięki badaniom hormonalnym podczas przebiegu cyklu miesiączkowego,
  2. subkliniczna postać (brak owulacji, brak fazy lutealnej) – często występuje u kobiet uprawiających sport, szczególnie u sportsmenek wytrzymałościowych; miesiączka jest w miarę regularna, przez co kobiety często są nieświadome problemu.

Hormon LH może być znacząco obniżony u kobiet poprzez deficyt kaloryczny, nadmierną aktywność lub połączenie tych dwóch czynników. Zmniejszony poziom LH może prowadzić do mniejszego poziomu estrogenu oraz zaburzenia pierwszej fazy cyklu menstruacyjnego.


Osteoporoza – pogorszony stan kości

Spadek estrogenu zarówno po menopauzie, jak i z każdego innego powodu, powoduje zatrzymanie uwalniania aktywnych osteoklastów.  Masa kości zmniejsza się, wzrasta ryzyko pęknięcia. W dodatku obniżony poziom estrogenu w połączeniu z niskim poziomem energii zmniejsza ilość anabolicznych hormonów odpowiadających za formowanie kości.

Często jest tak, że sportowiec, w szczególności wytrzymałościowy, ma do spożycia większą podaż kalorii z węglowodanów i zaczyna wtedy omijać posiłki. Mimo, iż nie odczuwa głodu, pozbawia organizm możliwości pozyskiwania energii niezbędnej do prawidłowej regeneracji po wysiłku i do utrzymania optymalnego stanu zdrowia. Dlatego, przy każdym wysiłku fizycznym, odżywianie jest kluczowe. Dieta powinna być bogata w nie tylko w węglowodany, ale również w białka i tłuszcze.

Mimo, iż triada atletek przywodzi na myśl typowo kobiecy problem, dotyczy ona także mężczyzn. Aby to podkreślić, zaczęto nawet posługiwać się terminem “względne niedobory energii w sporcie”. Aby uzyskać pozytywne rezultaty w pracy nad poprawą stanu zdrowia, do problemu należy podejść na kilku płaszczyznach.


Ważne

  • zapewnij odpowiednią podaż kaloryczną
  • wysypiaj się
  • gdy czujesz, że procesy regeneracyjne nie przebiegają dobrze, zmniejsz ilość treningów
  • zadbaj o dostarczenie niezbędnych składników odżywczych
  • przeprowadzaj okresowe badania krwi
  • wprowadzić trening oporowy w miejsce wytrzymałościowego
  • monitoruj wagę, puls, ciśnienie krwi.

 

Źródła:
Sports Clinical Nutrition – Burke
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5532188/

Leave a Comment

Start typing and press Enter to search